Projekt badawczy „Kultura Pierwszej Rzeczypospolitej w dialogu z Europą. Hermeneutyka wartości”, koordynowany na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, jest finansowany ze środków Narodowego Centrum Rozwoju Humanistyki.

Przedmiotem projektu jest dziedzictwo kulturowe Pierwszej Rzeczypospolitej ujęte jako integralna, lecz oryginalna część kultury europejskiej; celem – całościowy opis relacji kulturowych Rzeczypospolitej przedrozbiorowej z Europą, rozpoznanie dróg i form obustronnej transmisji wartości literackich, estetycznych, politycznych i religijnych oraz ukazanie swoistej interpretacji wartości, kształtującej się w dialogu z Europą.

Zadania badawcze obejmują – kolejno – kwerendę źródłową wraz z rejestracją odkrytych źródeł piśmiennych, interpretację badanych tekstów w kontekstach europejskiej oraz wewnątrzkulturowej debaty o wartościach. Wyniki badań zostaną opublikowane w 12 monografiach problemowych, które zarysują horyzont syntezy komparatystycznej, przedstawiając nieistniejący dotychczas, ogólny i uporządkowany obraz związków kulturowych Rzeczypospolitej przedrozbiorowej z narodami europejskimi. Obraz ten ujmuje perspektywy: geograficzną i estetyczną (t. I i II), polityczną (t. III) oraz religijną (t. IV-XII).

Projekt ma charakter interdyscyplinarny; jest realizowany przez historyków kultury, literaturoznawców, filologów klasycznych i neofilologów, a także historyków sztuki, pracujących w zespołach usytuowanych na uniwersytetach: Warszawskim, Jagiellońskim, Adama Mickiewicza, Marii Curie Skłodowskiej, Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz w Instytucie Badań Literackich PAN. Kierownicy zespołów pełnią zarazem funkcje redaktorów naukowych poszczególnych tomów.

Projekt „Kultura Pierwszej Rzeczypospolitej w dialogu z Europą. Hermeneutyka wartości” sytuuje się na gruncie doświadczeń naukowych i organizacyjnych Projektu Badawczego Zamawianego „Humanizm. Idee, nurty, paradygmaty humanistyczne w kulturze polskiej” (realizowanego w 2008-2011 w Instytucie Badań Interdyscyplinarnych, w poprzednim laboratorium kierowanym przez Alinę Nowicką-Jeżową). Wyrastając z dotychczasowych badań, ma odmienną tożsamość przedmiotową i metodologiczną. Celem „Humanizmu…” było rozpoznanie i przedstawienie w perspektywie diachronicznej tradycji humanistycznej w kulturze polskiej oraz wyodrębnienie cech konstytuujących tę tradycję w jej długim trwaniu od XV do XXI wieku. Celem kolejnego projektu jest wykazanie, że multilateralny dialog kulturowy miał charakter komunikacji obustronnej, która nie tylko wzbogacała naszą kulturę, ale też oddziaływała na kulturę europejską.

Priorytety edukacyjno-społeczne projektu

  • przedstawienie modelu kultury opartego na podstawie aksjologicznej,
  • ukazanie obszarów niedocenionych badawczo oraz nieznanych źródeł piśmiennych,
  • inspirowanie dalszych studiów nad kulturą Pierwszej Rzeczypospolitej,
  • wzbogacenie współczesnego dyskursu naukowego pogłębioną refleksją nad wartościami, które w dobie Pierwszej Rzeczpospolitej regulowały życie indywidualne i społeczne oraz motywowały aktywność jednostkową i zbiorową,
  • ożywienie dyskusji metodologicznej w obszarze komparatystyki oraz pobudzenie debaty nad dziedzictwem narodowym,
  • przekazanie szerszemu odbiorcy wiedzy na temat tradycji kulturowej i konstytuujących ją wartości oraz kreatywnej obecności Rzeczypospolitej w Europie,
  • działanie na rzecz integracji i rozwoju humanistyki polskiej.

 

Dodatkowe informacje o projekcie znajdują się także na stronie Wydziału „Artes Liberales”.